Podstawa prawna naruszenia
Art. 5 ust. 1 lit. f), art. 28 RODO.
Niewystarczająca umowa powierzenia przetwarzania danych.
Przyczyna naruszenia
Naruszenie wynikało z błędnej kwalifikacji relacji między podmiotami jako administrator–administrator zamiast administrator–podmiot przetwarzający, co doprowadziło do braku zawarcia umowy powierzenia przetwarzania danych. Dodatkowo naruszenie pogłębiło nieprawidłowe działanie operacyjne polegające na przekazaniu przez pracownika danych wykraczających poza niezbędny zakres, co skutkowało nieuprawnionym ujawnieniem danych i naruszeniem zasady poufności.
Opis wydarzeń
- Realizacja zamówienia i przekazanie danych operatorowi logistycznemu: Sprawa dotyczyła dostawy przesyłki zamówionej przez klienta w sklepie internetowym. Operator logistyczny otrzymał dane osobowe niezbędne do realizacji dostawy, w tym dane identyfikacyjne oraz adresowe odbiorcy.
- Zmiana sposobu doręczenia przesyłki: Pomimo wskazania adresu dostawy do domu, przesyłka nie została doręczona bezpośrednio odbiorcy, lecz zdeponowana w skrytce paczkowej znajdującej się na terenie nieruchomości, bez uprzedniej zgody osoby, której dane dotyczą.
- Przekazanie danych osobowych do podmiotu trzeciego: Operator logistyczny przekazał dane osobowe odbiorcy do podmiotu zarządzającego skrytkami paczkowymi. Przekazanie to obejmowało więcej danych, niż było to konieczne do realizacji usługi, w tym dane identyfikacyjne.
- Brak relacji między osobą a podmiotem trzecim: Odbiorca przesyłki nie był użytkownikiem systemu skrytek i nie pozostawał w żadnej relacji umownej z podmiotem, który otrzymał jego dane. Mimo to został przez ten podmiot poinformowany SMS-em o możliwości odbioru paczki.
- Rozpoczęcie przetwarzania danych przez podmiot trzeci: Po otrzymaniu danych podmiot zarządzający skrytkami rozpoczął przetwarzanie danych osobowych odbiorcy, m.in. poprzez wysyłkę komunikacji oraz obsługę procesu odbioru przesyłki.
- Nieprawidłowe określenie relacji między podmiotami: Operator logistyczny i podmiot obsługujący skrytki przyjęli, że działają jako niezależni administratorzy danych i uregulowali swoją współpracę w formie przekazania danych między administratorami.
- Brak umowy powierzenia przetwarzania danych: Pomiędzy stronami nie zawarto umowy powierzenia przetwarzania danych, mimo że jeden z podmiotów wykonywał operacje przetwarzania w imieniu drugiego i w celu realizacji jego usługi.
- Naruszenie zasady minimalizacji i poufności danych: W toku realizacji usługi pracownik operatora logistycznego przekazał dane osobowe wykraczające poza zakres niezbędny do realizacji dostawy, co stanowiło nieuprawnione ujawnienie danych osobowych.
- Ocena organu nadzorczego: Organ nadzorczy uznał, że podmiot logistyczny działał jako administrator danych, a podmiot obsługujący skrytki jako jego podmiot przetwarzający. W konsekwencji brak zawarcia umowy powierzenia oraz nieuprawnione ujawnienie danych stanowiły naruszenie przepisów RODO.
- Nałożenie sankcji: W wyniku postępowania na administratora nałożono karę pieniężną w wysokości 164 000 EUR oraz zobowiązano go do zawarcia umowy powierzenia przetwarzania danych z podmiotem przetwarzającym.
Źródło
Pełna treść decyzji organu nadzorczego
Aby uniknąć podobnych naruszeń, zalecamy:
- Prawidłowa identyfikacja ról (administrator vs procesor): Organizacje powinny każdorazowo dokonywać analizy ról w procesie przetwarzania danych na podstawie rzeczywistego przebiegu operacji, a nie wyłącznie zapisów umownych lub założeń biznesowych. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, kto faktycznie decyduje o celach i środkach przetwarzania danych.
- Zawarcie umowy powierzenia przetwarzania danych: W przypadku powierzenia przetwarzania danych innemu podmiotowi konieczne jest zawarcie umowy zgodnej z art. 28 RODO. Umowa powinna jednoznacznie określać zakres i cel przetwarzania, obowiązki stron, środki bezpieczeństwa oraz zasady realizacji praw osób, których dane dotyczą.
- Ograniczenie zakresu przekazywanych danych: Należy wdrożyć mechanizmy zapewniające, że przekazywane są wyłącznie dane niezbędne do realizacji konkretnego celu. Dotyczy to zarówno rozwiązań technicznych, jak i procedur operacyjnych stosowanych przez pracowników.
- Wdrożenie skutecznej kontroli operacyjnej: Organizacje powinny zapewnić nadzór nad przestrzeganiem procedur przez pracowników, w szczególności w zakresie przekazywania danych osobowych. Konieczne są szkolenia, kontrole oraz mechanizmy ograniczające możliwość błędów ludzkich.
- Zapewnienie przejrzystości wobec osób, których dane dotyczą: Osoby, których dane dotyczą, powinny być informowane o wszystkich możliwych wariantach realizacji usługi, w tym o przekazywaniu danych podmiotom trzecim oraz zmianie sposobu doręczenia przesyłki.
- Uwzględnianie RODO jako regulacji nadrzędnej: Analiza procesów powinna uwzględniać przede wszystkim przepisy RODO, a nie wyłącznie regulacje sektorowe. Charakter branży nie zwalnia z obowiązku prawidłowego stosowania zasad ochrony danych osobowych.
- Regularny przegląd modeli współpracy: Modele współpracy z partnerami biznesowymi powinny być cyklicznie weryfikowane pod kątem zgodności z RODO, szczególnie w przypadku zmian w procesach operacyjnych lub technologicznych.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w zakresie ochrony danych osobowych, zapraszamy do kontaktu